Phần thô làm sai một chỗ, đến lúc hoàn thiện mới lộ ra bằng vết nứt, chỗ thấm hoặc sàn phải đục sửa, và lúc đó chi phí khắc phục thường lớn hơn nhiều so với làm đúng từ đầu. Lưu ý khi thi công phần thô được chia theo 6 hạng mục: móng, cốp pha, cốt thép, đổ bê tông, xây tường cùng điện nước âm và chống thấm. Phần cuối là checklist nghiệm thu và những lỗi hay gặp nhất ở công trình nhà ở.
Phần thô gồm những hạng mục nào?
Phần thô là phần kết cấu của ngôi nhà, gồm móng, cột, dầm, sàn, mái, xây tường và đi điện nước âm. Phạm vi cụ thể có thể khác nhau tuỳ hợp đồng, có nơi tính cả phần tô trát, nên trước khi khởi công bạn nên hỏi rõ nhà thầu. Bảng dưới đây tóm tắt 6 hạng mục chính theo đúng thứ tự thi công:
| Hạng mục | Rủi ro chính nếu làm sai | Lưu ý nhanh |
|---|---|---|
| Móng | Lún, nứt, khó sửa về sau | Kiểm tra nền, vị trí và cao độ trước khi đổ |
| Cốp pha và giàn giáo | Rò nước xi măng, sập, lệch kích thước | Dựng chắc, kín khít, đúng cao độ |
| Cốt thép | Sai vị trí, mất lớp bảo vệ, thép bị ăn mòn | Đặt đúng bản vẽ, kê đủ con kê |
| Đổ và bảo dưỡng bê tông | Rỗ, nứt, không đạt cường độ | Đổ liên tục, đầm đủ, bảo dưỡng đúng |
| Xây tường và điện nước âm | Phải đục tường sửa ống | Đi ống âm trước, thử trước khi tô |
| Chống thấm | Thấm sàn mái, nhà vệ sinh, ban công | Xử lý đúng chỗ, thử nước trước khi hoàn thiện |
Mỗi hạng mục đều có bài hướng dẫn chuyên sâu riêng, mình sẽ dẫn link ở từng phần để bạn tham khảo thêm. Còn trước khi bắt tay vào các hạng mục này, bạn cần chuẩn bị những gì?
Lưu ý trước khi thi công phần thô
Trước khi thi công, bạn cần kiểm tra bản vẽ, biện pháp thi công, mặt bằng, vật tư và an toàn để công trình không phải dừng giữa chừng. Cụ thể có 6 việc:
- Bản vẽ và giấy phép xây dựng: có đầy đủ, công khai tại công trường.
- Biện pháp thi công: thống nhất giữa chủ nhà, nhà thầu và giám sát.
- Mặt bằng: lối vào, chỗ để vật liệu, chỗ trộn và gia công thép.
- Vật tư chính và vật tư phụ: chuẩn bị đủ trước khi đến công đoạn dùng.
- Nhân lực và giám sát: phân công rõ ai kiểm tra từng hạng mục.
- An toàn và che chắn công trường: làm trước khi thi công.
Riêng việc che chắn, đây không chỉ là chuyện giữ gọn công trường mà còn là yêu cầu theo quy định, nếu không làm chủ đầu tư có thể bị xử phạt hành chính. Bạn nên đối chiếu quy định hiện hành (Nghị định 339/2026/NĐ-CP và QCVN 18:2021/BXD về an toàn trong thi công xây dựng) để biết chi tiết.
Chuẩn bị xong, chúng ta bắt đầu từ hạng mục đầu tiên là móng.
Lưu ý khi thi công móng
Móng là hạng mục khó sửa nhất, nên bạn cần kiểm tra nền, vị trí và cao độ thật kỹ trước khi đổ bê tông. Có 5 điểm cần kiểm tra:
- Đáy hố móng và nền đúng với thiết kế, không bị lún mềm bất thường.
- Vị trí và cao độ móng đúng theo bản vẽ.
- Hố móng sạch, không đọng nước, không lẫn rác hay đất sụt.
- Cốt thép và cốp pha được kiểm tra lại ngay trước khi đổ.
- Có phương án xử lý nếu gặp mưa lúc đang đổ.
Các thông số cụ thể như độ sâu móng, mác bê tông hay tỷ lệ trộn phải theo thiết kế của công trình. Nếu cần tìm hiểu kỹ hơn, bạn xem thêm bài quy trình đổ bê tông móng đúng kỹ thuật.
Móng xong thì đến cốp pha và giàn giáo.
Lưu ý khi dựng cốp pha và giàn giáo
Cốp pha và giàn giáo phải chắc, kín khít và đúng kích thước, vì chúng chịu toàn bộ tải của bê tông tươi khi đổ. Bạn kiểm tra 5 việc sau:
- Ván khuôn kín, không để rò nước xi măng qua khe hở.
- Giàn giáo chống đứng vững, có giằng ổn định.
- Kích thước và cao độ đúng bản vẽ.
- Lòng cốp pha được vệ sinh sạch trước khi đặt thép.
- Kiểm tra lại toàn bộ ngay trước khi đổ bê tông.
Cốp pha thường dùng ván ép phủ phim, ván ép coppha hoặc ván gỗ, tuỳ công trình và thiết kế. Khoảng cách chống và tải trọng cho phép phải theo thiết kế biện pháp thi công và yêu cầu của giám sát, không tự ước lượng bằng kinh nghiệm.
Cốp pha đạt thì sang bước đặt cốt thép.
Lưu ý khi đặt cốt thép và giữ lớp bê tông bảo vệ
Cốt thép phải đúng chủng loại, đường kính và vị trí, đồng thời được kê đủ để giữ lớp bê tông bảo vệ trước khi đổ. Bạn kiểm tra 5 việc:
- Đúng loại thép và đường kính theo bản vẽ.
- Buộc chắc tại các điểm giao, thép không bị xô lệch.
- Thép lớp trên không bị sụp xuống khi thợ đi lại.
- Đặt con kê đủ để thép cách đều cốp pha.
- Không giẫm lên thép sau khi đã đặt.
Lớp bê tông bảo vệ có nhiệm vụ che cho thép khỏi bị ăn mòn theo thời gian, còn con kê bê tông là vật tư giữ lớp này đúng vị trí. Thiếu con kê hoặc kê thưa, thép dễ sát cốp pha, về sau lộ thép, rỉ sét và bong lớp bê tông. Chiều dày lớp bảo vệ, số lượng và khoảng cách kê phải theo bản vẽ và tiêu chuẩn thiết kế kết cấu bê tông cốt thép hiện hành. Về cách đặt và buộc, bạn có thể tham khảo cách bố trí và buộc con kê bê tông đúng kỹ thuật.
[ẢNH IMG-03 | alt: Con kê bê tông giữ cốt thép sàn cách cốp pha trước khi đổ bê tông | tệp: con-ke-giu-thep.webp]Thép đạt thì sang công đoạn quan trọng nhất là đổ bê tông.
Lưu ý khi đổ và bảo dưỡng bê tông
Bê tông phải được đổ liên tục, đầm đủ và bảo dưỡng đúng cách thì mới đạt chất lượng như thiết kế. Quy trình gồm 5 bước:
- Kiểm tra cuối cùng trước khi đổ: thép, cốp pha và con kê.
- Đổ liên tục theo thứ tự, không để bê tông bị ngắt quãng.
- Đầm bê tông cho chặt, tránh rỗ.
- Hoàn thiện bề mặt.
- Bảo dưỡng bê tông sau khi đổ.
Bên cạnh đó, nếu gặp mưa hoặc nắng gắt khi đang đổ, bạn cần che bê tông mới đổ để không bị rửa trôi hay mất nước quá nhanh. Thời gian bảo dưỡng và thời gian tháo cốp pha phụ thuộc loại cấu kiện và cường độ bê tông, do đó phải theo thiết kế và giám sát, không nên tự tháo sớm. Khi đặt hàng bê tông thương phẩm, bạn cũng cần chốt đúng mác, đủ khối lượng và đúng giờ giao. Mình gợi ý thêm các bài tiêu chuẩn bê tông thương phẩm, biện pháp thi công dầm sàn đúng tiêu chuẩn và kinh nghiệm đổ mái bê tông.
Sau khi đổ là đến xây tường và đi điện nước âm.
Lưu ý khi xây tường và đi điện nước âm
Xây tường và đi điện nước âm cần làm đúng thứ tự: đi ống âm trước, xây và tô sau, kiểm tra trước khi che kín. Bạn lưu ý 5 điểm:
- Đánh dấu vị trí ống điện nước trước khi xây.
- Ống chôn âm đúng sơ đồ và được cố định chắc.
- Thử áp lực đường nước trước khi tô.
- Tường xây thẳng, đúng cao độ.
- Chừa lỗ kỹ thuật cần thiết theo bản vẽ.
Với các ống âm sàn, bạn nên đặt trước khi đổ bê tông sàn theo bản vẽ, tránh phải đục phá kết cấu về sau. Độ sâu rãnh, khoảng cách ống hay áp lực thử cụ thể phải theo bản vẽ và giám sát.
Ở phần thô còn một việc nữa nhiều người hay quên là chống thấm.
Lưu ý chống thấm ở phần thô
Chống thấm làm sai ở phần thô sẽ thấm sau khi hoàn thiện, vì vậy cần xử lý đúng ở những chỗ nguy cơ cao như sàn mái, ban công, nhà vệ sinh và tầng hầm. Có 4 lưu ý:
- Bề mặt bê tông phải sạch và đạt trước khi chống thấm.
- Xử lý kỹ chân cổ ống, góc tường và các mạch ngừng.
- Chọn vật liệu chống thấm đúng với từng vị trí.
- Thử ngâm nước trước khi chuyển sang hoàn thiện, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Với mái bê tông, bạn tham khảo thêm phần chống thấm trong bài kinh nghiệm đổ mái bê tông.
Làm xong các hạng mục, bước cuối là nghiệm thu.
Checklist nghiệm thu phần thô trước khi hoàn thiện
Bạn nên nghiệm thu phần thô bằng checklist có hoặc không trước khi sang hoàn thiện, người ký là giám sát và chủ đầu tư. Checklist gồm 8 mục:
- Kích thước và cao độ đúng bản vẽ.
- Bề mặt bê tông không rỗ, không nứt bất thường.
- Không còn cốt thép bị lộ ra ngoài.
- Ống điện nước âm đúng sơ đồ và đã thử.
- Chống thấm đã làm và đã thử nước.
- Tường xây thẳng và vuông.
- Cửa và lỗ chờ đúng vị trí.
- Công trường được dọn dẹp, vệ sinh.
Biên bản nghiệm thu và nhật ký thi công nên được lưu lại theo quy định hiện hành.
Dù đã có checklist, nhiều công trình vẫn không đạt vì những lỗi dưới đây.
Lỗi thường gặp khi thi công phần thô và cách tránh
Các lỗi sau dễ gây nứt, thấm hoặc phải đục sửa, mình sắp theo mức độ thường gặp:
- Cốp pha rò, lệch: nước xi măng chảy ra, kích thước sai. Cách tránh: dựng kín, kiểm tra lại trước khi đổ.
- Thép đặt sai, thép lớp trên bị sụp: kết cấu không đạt. Cách tránh: kê thép chắc và không giẫm lên thép.
- Thiếu con kê: thép sát cốp pha, về sau rỉ và bong lớp bê tông. Cách tránh: kê đủ theo bản vẽ.
- Đầm không đủ: bê tông rỗ. Cách tránh: đầm kỹ, đều.
- Không bảo dưỡng: bê tông nứt, mất nước quá nhanh. Cách tránh: bảo dưỡng đúng theo giám sát.
- Tháo cốp pha sớm: cấu kiện có thể võng, nứt. Cách tránh: tháo theo thiết kế và giám sát.
- Bỏ qua chống thấm hoặc không thử nước: thấm sau khi hoàn thiện. Cách tránh: thử trước khi chuyển giai đoạn.
Chuẩn bị đủ vật tư sẽ giúp bạn tránh nhiều lỗi trên, nên phần tiếp theo mình nói về vật tư phụ.
Vật tư phụ cho phần thô: chuẩn bị gì và mua ở đâu?
Ngoài bê tông và thép, phần thô còn cần các vật tư phụ như con kê bê tông, dây kẽm buộc, ván ép cốp pha và lưới bao che công trình, nên chuẩn bị đủ trước khi đổ. Cụ thể:
- Con kê bê tông: giữ lớp bê tông bảo vệ cho cốt thép.
- Dây kẽm buộc: buộc cố định cốt thép.
- Ván ép cốp pha: làm khuôn đổ bê tông.
- Lưới bao che: che chắn công trình trong quá trình thi công.
Khi chọn nơi mua, bạn nên ưu tiên đơn vị có quy cách rõ ràng, có chứng từ nguồn gốc chất lượng (CO/CQ) và giao tận công trình. Về con kê bê tông, bạn có thể tham khảo thêm con kê bê tông tại Kho Phụ Kiện Xây Dựng để chọn đúng mã cho từng vị trí.
Cuối cùng, còn một câu hỏi mà nhiều chủ nhà thắc mắc.
Khi nào phần thô được coi là xong, và chuyển sang hoàn thiện?
Phần thô được coi là xong khi đã nghiệm thu đạt theo checklist và bê tông đủ thời gian để tiếp tục các công việc phía sau, theo đánh giá của giám sát. Do đó, bạn không nên chuyển sang hoàn thiện khi còn hạng mục chưa đạt. Việc chuyển giai đoạn nên có biên bản để tránh tranh chấp về sau.
Câu hỏi thường gặp
Thi công phần thô gồm những gì? Gồm móng, cột, dầm, sàn, mái, xây tường và đi điện nước âm. Một số nhà thầu tính thêm tô trát, nên bạn cần hỏi rõ trong hợp đồng.
Có cần giám sát khi xây nhà phần thô không? Có. Giám sát giúp kiểm tra từng hạng mục và nghiệm thu đúng bản vẽ, tránh sai sót lộ ra ở giai đoạn hoàn thiện.
Các hạng mục chính của phần thô theo thứ tự thi công là gì? Gồm móng, cốp pha và giàn giáo, cốt thép, đổ và bảo dưỡng bê tông, xây tường cùng điện nước âm, và chống thấm.
Phần thô và phần hoàn thiện khác nhau thế nào? Phần thô là phần kết cấu của nhà, còn phần hoàn thiện gồm các công việc như tô trát, sơn, ốp lát và lắp thiết bị.
Khi nào được tiến hành hoàn thiện sau phần thô? Khi phần thô đã nghiệm thu đạt và bê tông đủ thời gian theo thiết kế và giám sát.
Trên đây là những lưu ý khi thi công phần thô theo từng hạng mục. Hy vọng bài viết giúp bạn kiểm tra đúng việc ở đúng thời điểm, tránh sửa chữa tốn kém về sau. Nếu bạn cần tư vấn vật tư phụ như con kê bê tông hay báo giá theo khối lượng, hãy liên hệ Kho Phụ Kiện Xây Dựng qua hotline/Zalo 0923.576.999.